11 thg 1, 2010

Inventory


Anh Bùi Trinh và Nguyễn Văn Huân vừa đưa ra số liệu về inventory của VN trong năm 2009. Cụ thể inventory của VN dường như tăng liên tục trong 9-10 tháng đầu năm 2009 rồi bất ngờ giảm cực nhanh trong vài tháng cuối năm. Thông thường khi kinh tế suy thoái các công ty sẽ giảm dần inventory và xa thải bớt nhân viên để tiết kiệm chi phí. Đến khi inventory giảm xuống đến cực tiểu sẽ xảy ra inventory restocking và thường trùng với sự kết thúc của chu kỳ suy thoái kinh tế. Chu kỳ inventory của VN hoàn toàn ngược lại.

Tuy nhiên hiện tượng này phù hợp với nhận định của tôi về chính sách kích cầu không giống ai của VN thực ra là kích cung. Trong nửa đầu 2009 khi demand sụt giảm và chính phủ hỗ trợ lãi suất để giúp các doanh nghiệp giữ vững tốc độ sản xuất, inventory tăng là điều tất yếu vì doanh nghiệp không bán được hàng. Khi kinh tế thế giới bắt đầu phục hồi các doanh nghiệp lấy inventory ra bán mà không vội tăng sản xuất, do vậy inventory giảm mạnh trong giai đoạn sau của 2009. Sự sụt giảm inventory trong giai đoạn này công với sự phục hồi private demand tạo ra sức ép lạm phát trong những tháng cuối năm. Nếu thực sự đây là những gì đã xảy ra, có thể expect các doanh nghiệp sẽ restocking trong vài tháng tới, dẫn tới tăng trưởng mạnh và sức ép lạm phát tiếp tục tăng cao.

Cho dù nói VN gặp may khi kinh tế thế giới phục hồi nhanh trong nửa sau 2009, đánh giá một cách khách quan thì chính sách kích cầu không giống ai của chính phủ VN đã thành công, trái với những critiques trước đây của tôi. Tuy nhiên tôi vẫn cần check các số liệu thống kê cẩn thận trước khi chúc mừng các policy makers VN (anh Bùi Trinh cho xin bộ số liệu của anh nhé :-)).


[Ngoài lề: Tôi thích cách dịch inventory thành "tích lũy tài sản lưu động", hay hơn "hàng tồn kho" vì bản thân chữ inventory không negative như chữ "hàng tồn kho" trong tiếng Việt.]


Fed chairman III


Khi Ben Bernanke được TT Obama reappointed vào tháng 8 năm ngoái, gần như tất cả mọi người đều cho rằng QH Mỹ sẽ nhanh chóng phê duyệt và BB sẽ bắt đầu nhiệm kỳ thứ hai trước khi năm 2009 kết thúc. Nhưng sự đời chẳng bao giờ đơn giản, càng về cuối năm càng có nhiều tiếng nói chống lại BB kể cả khi ông được Time chọn là Person of the Year. Hai trở ngại chính cho BB xuất hiện sau khi Obama reappointed: transparency của Fed balance sheet và regulation power của Fed, nhất là vấn đề too-big-to-fail.

Mặc dù khả năng vẫn được đa số senators thông qua reappointment (đã được Senate Banking committee thông qua với tỷ số 16-7), Bernanke đã cố gắng thực hiện một cú KO cho khả năng xấu nhất ở full Senate vote bằng bài phát biểu tại AEA weekend vừa rồi. Gần như tất cả các econblogs quan trọng đã có đánh giá về bài phát biểu này, đáng tiếc cho BB đa số đều negative. Lập luận chính của BB trong bài này tóm tắt trong 2 đồ thị sau mà Felix Salmon đã chỉ ra:




BB tuyên bố Fed không có trách nhiệm gì gây ra housing bubble ở Mỹ, bằng chứng là đồ thị đầu cho thấy lãi suất thấp (hơn Taylor rule) không phải là nguyên nhân gây ra housing bubble ở nhiều nước. Còn đồ thị sau cho thấy chính global saving glut mới là nguyên nhân. Krugman chỉ ngay ra rằng so sánh giá nhà giữa các nước và dùng average house price index (vd Case-Shiller) là không phù hợp vì vấn đề zoning. David Beckworth đưa ra một số estimate khác theo Taylor rule, nhưng quan trọng hơn cho rằng vì nền kinh tế Mỹ rất lớn nên rất có thể saving glut một phần do US monetary policy tạo ra (trích dẫn Guillermo Calvo). Cũng nghiêng về phía cho rằng monetary policy của Fed đã sai lầm còn có James HamiltonJoe Gagnon, và tất nhiên chính John Taylor.

KrugmanMark Thoma, mặc dù đồng ý với BB rằng regulation chứ không phải low interest rate là nguyên nhân dẫn đến housing bubble, chỉ trích BB và Fed đã không để ý gì đến những dấu hiệu bubble mà nhiều người đã chỉ ra. Trong khi đó Free exchangeJames Kwak (tất nhiên cả Simon Johnson) đều không hài lòng với những gì Greenspan và Bernanke đã làm liên quan đến regulation và kế hoạch tương lai của Fed nếu BB được giao thêm một nhiệm kỳ nữa. Bài phát biểu của Bernanke bị cho là một cố gắng "chạy tội" cho Fed chứ không phải vision của một Fed chairman.

Tuy nhiên một điểm rất quan trọng trong bài phát biểu này là lần đầu tiên Bernanke, trong vai trò thống đốc một ngân hàng trung ương, cho rằng có thể sẽ phải dùng monetary policy để phá vỡ asset price bubble khi regulation không làm được điều này. Đây là một quan điểm (spirit) trái hoàn toàn với những gì Bernanke và các central bankers vẫn argue trước đây. Rất có thể các mô hình dự báo của Fed đã bắt đầu có housing sector (và stock market).

Update (12/01): Theo WSJ nếu BB không được Senate confirm trước khi nhiệm kỳ Fed chairman hết hạn ngày 31/1 này, Don Kohn, vice chairman, sẽ thay thế tạm thời. Tuy nhiên BB vẫn tiếp tục là chairman của FOMC.

Update (13/01): Có tin cho biết Senate chưa có schedule bỏ phiếu cho BB trong tháng 1, như vậy trừ khi Senate đổi ý, BB có thể tạm mất ghế chairman của Fed sau ngày 1/2.


10 thg 1, 2010

MAVINS


Trong số Next-11 (N11) mà Goldman Sachs đưa ra cách đây vài năm, Business Insider vừa chọn ra 6 nước có triển vọng nhất, gọi là nhóm MAVINS:



7 thg 1, 2010

Risk vs stablility


Một thầy giáo của tôi, Gordon deBreuwer, có lần nhận định rằng một hệ thống tỷ giá thả nổi sẽ giúp người dân và doanh nghiệp làm quen với rủi ro tỷ giá, do đó họ sẽ học được cách phòng ngừa loại rủi ro này. Trong cuộc khủng hoảng tài chính 97-98 ở châu Á, rất nhiều doanh nghiệp đã phá sản vì rủi ro tỷ giá, một phần vì họ chủ quan tin rằng chính phủ sẽ giữ tỷ giá cố định, một phần vì họ chưa từng phải đối mặt với rủi ro này nên chưa biết cách phòng chống thế nào.

Free exchange vừa có một bài về quan điểm điều hành chính sách tiền tệ của Fed và chỉ ra rằng dường như các chuyên gia của Fed đang rediscover Hyman Minsky, một nhà kinh tế có một lý thuyết về khủng hoảng và chu kỳ kinh tế khác hoàn toàn với kinh tế học chính thống. Theo Minsky các chu kỳ kinh tế và khủng hoảng tài chính là một phần tất yếu của kinh tế thị trường và được thúc đẩy chủ yếu bởi các yếu tố tâm lý (herd behaviour, emotion...). Cho nên chính các biện pháp của Fed nhằm promote stability sẽ càng làm tăng thêm sự chủ quan và giảm bớt khả năng phòng chống rủi ro của nền kinh tế.

Trong vụ các sàn vàng bị đóng cửa vừa rồi, lý do quan trọng nhất được NHNN đưa ra là hoạt động mua bán vàng trên tài khoản tiềm ẩn rủi ro cho nền kinh tế. Quả thật sự kiện 11/11 cho thấy cả các nhà đầu tư/đầu cơ, các sàn vàng và các cơ quan quản lý chưa biết cách đối phó với loại rủi ro mới này. Do vậy để đảm bảo stability, lệnh cấm được đưa ra, không chỉ với các nhà đầu tư nhỏ lẻ trong nước mà cả các tổ chức tài chính lớn đã được phép trade trên các sàn vàng nước ngoài. Không kể tính chất legality của các quyết định cấm này, theo quan điểm của Minsky và deBreuwer, không tập cho doanh nghiệp và người dân làm quen với rủi ro sẽ có hại về lâu dài. Có lẽ các policy makers của VN nên đọc bài này trên Vietnamnet.


5 thg 1, 2010

Legality


Nhiều nước có tòa án hiến pháp là nơi các cá nhân và tổ chức dân sự có thể kiện chính phủ vì các qui định trái luật hoặc trái hiến pháp. VN chưa có tòa án hiến pháp tuy nhiên vừa rồi đã có tiền lệ ông Cù Huy Hà Vũ kiện thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng về kế hoạch triển khai khai thác bauxite ở Tây nguyên. Tôi không rõ vụ kiện này đi tới đâu, nhưng rõ ràng khả năng kiện thủ tướng và chính phủ về những chính sách trái luật là có thể và hợp pháp.

Trong vụ đóng cửa các sàn vàng, bản thân NHNN cũng thừa nhận cơ sở pháp lý của quyết định này chưa rõ ràng (đọc paragraph thứ ba trong văn bản này). Tôi không rành về luật nhưng cho rằng rất có thể quyết định của TT Nguyễn Tấn Dũng trái với Luật Doanh nghiệp. Cho đến khi nào chưa có một văn bản pháp luật (dù là văn bản dưới luật như nghị định, thông tư) cấm loại hình kinh doanh này (dịch vụ sàn vàng) thì nó vẫn hợp pháp. Bởi vậy trên nguyên tắc các chủ sàn vàng có thể kiện quyết định của thủ tướng như trường hợp ông Cù Huy Hà Vũ đã làm. Tôi nghĩ một nhà nước pháp quyền sẽ tôn trọng và hoan nghênh những hoạt động tố tụng chính đáng như vậy.

Nhưng đấy là về nguyên tắc ...


Update: Phó Thống đốc NHNN Nguyễn Văn Bình cũng thừa nhận chưa có cơ sở pháp lý để cấm các sàn vàng cho đến khi có yêu cầu của Thủ tướng.


2009 best company song


Thời tôi mới đi làm, company anthem không chính thức của công ty tôi lúc đó là: "Ai đã từng đi qua sông Cửu long giang, Cửu long giang sóng trào nước xoáy..." (giám đốc công ty là cựu sĩ quan tiểu đoàn 307). Hôm nay được biết Financial Times vừa chọn company anthem của Gazprom là best company song cho năm 2009, dù khá ấn tượng nhưng vẫn không hay bằng "Tiểu đoàn 307" :-)




4 thg 1, 2010

PMI


Manufacturing PMI (Dec-2009):

- Global: 55.0 (+1.4)
- US: 55.9 (+2.3)
- UK: 54.0 (+2.2)
- EU: 51.6 (+0.5)
- GE: 52.7 (+0.3)
- FR: 54.7 (+0.4)
- IT: 50.8 (+0.7)
- SP: 45.2 (-0.1)
- SD: 58.2 (+2.2)
- NW:
- SW:
- RU: 48.8 (-0.3)
- JP: 52.3 (-2.0)
- AU: 48.5 (-2.7)
- CH: - CFLP
- CH: 56.1 (+0.4) - HSBC
- IN: 55.6 (+2.6)